أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
346
قانون ( فارسى )
دردمند چكانند . بيخ مهرگياه با آب قوام گيرد بر دندان بچسبانند . بزر بنگ ، يا آبپز بيخ مهرگياه تنها يا با بنگ و شراب بخور كنند يا در دهان نگهدارند . يا كسى كه درد دندان دارد « فلونيا » بخورد و در دهان نگه دارد و بخوابد بيمارى به پختگى رسد و درد تسكين يابد . برفآب بسيار سرد را چندين بار پياپى در دهان گردانند ، دندان را سرد مىكند و درد تسكين مىيابد كه شايد در ابتدا درد را زياد كند . فصل هفتم لق شدن دندان ممكن است از ضربت خوردن يا افتادن باشد ؛ يا رطوبتى عصب دندان را سست كرده ، با اينكه دندان به حالت طبيعى است لق شده باشد ، يا خوره رويشگاه دندان را گشاد كرده ، يا دندان نازكتر از حال طبيعى گشته ، يا خللى در رويشگاه دندان ايجاد شده باشد ؛ يا از خشكى چيره رويشگاه دندان پژمرده شود ، چنانكه براى نوبرخاستگان از بيمارى و پيران و كسانى كه بسيار گرسنگى كشيده و به غذا نرسيدهاند ، پيش مىآيد ؛ و يا از كوتاهى گوشت ميان دندانها است . علاج : نبايد با آن چيزى جويد ، نبايد زياد حرف زد ، از دست و زبان زدن به دندان لق پرهيز كنند و تا ممكن است اصلا چيزى را نخايند و تا ممكن است سوپ بنوشند . اگر سبب لق شدن تآكل باشد ، با علاج تآكل داروهاى محكمكننده از داروهاى دندان بهطور مضمضه و ماليدنى و غيره استعمال كنند . اگر از پژمردگى و ضعف است ، با غذا معالجه مىشود . هرچند زحمتى در آن هست ، بعدا استفاده از داروهاى رطوبتبخش اعم از چسبيدنى ، ماليدنى ، و قطرهء در گوش ريختنى ، از قبيل : روغن گل ، روغن بيد ، افشرهء برگ تاجريزى و داروهاى گيرنده لازم است . اما اگر از پژمردگى و ضعف دندان باشد ، غذا فايده ندارد و به سرعت دندان را سرحال نمىآورد ، بايد داروهاى گيرندهء سرد استعمال كرد ، و همچنين است اگر از ضربت باشد . اگر از رطوبت سستكننده است ، بايد گيرندههاى گرمىبخش مانند : مضمضه با آبپز سدر ، برگ سرو ، يا شراب غليظ مويز و دو جزء شب و يك جزء نمك در آن پخته باشد ، يا آبپز سكبينه استعمال شود . بر دندان چسبيدنيها : شب دو درهم ، نمك يك درهم ، بر بيخ دندان چسبانند . پوستهء نازك مس با روغن زيتون و بيخ سوسن ، پوست سرو هريك چهار درهم ، شب كمكى . خاكستر درخت گز و نمك بهطور مساوى ، شاخ بز نر كوهى و نمك با عسل سوخته معجون شده ، سوختهء خرما هريك ده دهم ، مرّ ، زعفران ، سنبل ، مصطكى از هريك دو درهم ، فيجن خشك ،